A cewar Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, wannan bayani yana amsa wasu tambayoyi da suka shafi shakkun “Aakil da Ma’akuk” cikin salo mai sauƙi da fahimta.
Menene shakkun “Aakil da Ma’akul”?
Ma’anar Aakil da Ma'akul a nan ita ce yanayin da wani ɓangare na jikin mutum ya shiga jikin wani mutum, musamman ta hanyar ci da narkewar abinci.
Akwai nau’o’i daban-daban na wannan tambaya.
Jikin ɗan Adam yana sauyawa sau da yawa a tsawon rayuwarsa. Kwayoyin jikin mutum lokacin ƙuruciya ba su zama daidai da waɗanda suke jikinsa lokacin tsufa ba. Saboda haka, mutumin da ya rayu shekaru 70, a zahiri jikinsa ya yi sauye-sauye da dama.
Tambayar ita ce: Wanne daga cikin waɗannan jikunan ne za a tayar a ranar kiyama?
Idan wani ɓangare na jikin mamaci ya shiga jikin wani mutum fa?
A ɗauka cewa bayan mutuwar mutum, jikinsa ya narke a cikin ƙasa, sai tushen wata bishiya ya sha wasu daga cikin abubuwan da suka fito daga jikinsa. Daga baya wani mutum ya ci wannan bishiyar ko abin da ta samar, sai waɗannan abubuwan suka zama wani ɓangare na jikinsa.
A wannan yanayin, me zai faru da tashin mutumin farko?
Shin har yanzu zai samu jikinsa na kansa da za a tashe shi da shi? Ko kuwa waɗannan ƙwayoyin sun daina kasancewa nasa?
Idan mutum ya ci gaba ɗaya jikin wani mutum fa?
A ɗauki wani zato na musamman, wanda ba na ainihin rayuwa ba ne: mutum ya ci gaba ɗaya jikin wani mutum, har dukkan abubuwan jikin na farko suka zama wani ɓangare na jikin na biyu.
A nan tambayar ta fi ƙarfi: idan mutane biyu sun kasance suna da wasu abubuwan jiki iri ɗaya, ta yaya za a raba su a ranar kiyama? Kuma wane jiki ne kowannensu zai tashi da shi?
Idan kayan jikin mumini da kafiri sun gauraya fa?
Haka kuma ana iya tambaya: idan kayan jikin mutum biyu, ɗaya mumini ɗaya kuma kafiri, suka gauraya ko suka zama wani ɓangare na juna, ta yaya za a yi da lada ga mumini da azabar kafiri?
Kafin amsa waɗannan tambayoyi, akwai muhimman abubuwa guda biyu da ya kamata a fahimta.
Na farko: Ba dole ba ne jikin tashin kiyama ya kasance daidai da kowane ƙwayar jikin duniya
A tashin kiyama, ba lallai ne a sake gina jikin mutum da ainihin ƙwayoyin da kwaya-kwayar da suke jikinsa a duniya ba. Abin da ake buƙata shi ne a halicci jikin da ya yi kama da na mutumin.
Alƙur’ani Mai Girma ya yi ishara da wannan inda Allah Ya ce:
«أَوَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَىٰ أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلَىٰ وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ»
“Shin Wanda Ya halicci sammai da ƙasa ba Ya da ikon Ya halicci masu kama da su? Eh, yana da iko, kuma Shi ne Mai yawan halitta, Masani.”
An lura cewa ayar ta yi amfani da kalmar “مِثْلَهُمْ”, wato masu kama da su, ba “عَيْنَهُمْ”, wato ainihin su daidai-da-daidai ba.
Saboda haka, Allah Ya yi alkawarin sake halittar mutum cikin yanayin da ya dace da shi, ba lallai sai an dawo da kowace ƙwayar jikinsa ta duniya ba.
Haka kuma an ruwaito daga Imam Ja’afar Sadik (AS) cewa Allah yana ni’imtar da ruhin mumini bayan mutuwa a cikin rayuwar Barzahu, sannan a ranar kiyama ya tashe shi da irin surar da yake da ita a duniya. Wannan yana nuna cewa abin da ya fi muhimmanci shi ne siffa da kamannin mutum, ba ainihin haɗin abubuwan jikinsa ba.
Na biyu: Asalin ainihin mutum yana da alaƙa da ruhinsa
Abu na biyu shi ne cewa ainihin mutum yana da alaƙa da ruhinsa, ba da jiki kawai ba.
Jiki yana bin ruhin mutum, ba ruhin ne yake bin jiki ba. Jikin da mutum yake amfani da shi wajen ayyukan duniya yana sauyawa. Duk jikin da rai ya kasance a cikinsa, shi ne jikin wannan mutum a wannan yanayin.
Wato abin da yake sa ku zama “ku” ba ya dogara da ainihin ƙwayoyin da suke jikinku a kowane lokaci.
To, idan jikin mutum yana sauyawa a tsawon rayuwa fa?
Amsar tana da sauƙi: Sauyawar sassan jiki ba yana nufin mutum kansa ya sauya ba.
Misali, idan aka gyara wani gida, aka maye gurbin tubali, tagogi ko wasu kayan cikinsa a hankali, ba za mu ce gidan ya zama wani gida daban ba.
Haka lamarin yake ga ɗan Adam. Jiki yana sauyawa, amma halayen mutum, saninsa da kuma ainihin kasancewarsa suna nan.
Mutumin da yake cewa “ni” lokacin yana yaro, shi ne wanda yake cewa “ni” lokacin samartaka da tsufa, duk da cewa sassa da dama na jikinsa sun sauya.
Saboda haka, a ranar kiyama Allah ba zai nemi sanin wace ƙwayar jiki ta lokacin ƙuruciyarmu ce ko ta lokacin tsufarmu ba. Mutumin da za a tashe shi shi ne ainihin mutumin da ya rayu a duniya, amma da jikin da ya dace da rayuwar lahira.
Idan wani ɓangare na jikin mamaci ya shiga jikin wani mutum fa?
Idan wasu ƙwayoyin jikin mutum na farko suka shiga ƙasa, sannan tsiro ya sha su, daga baya wani mutum ya ci wannan tsiron, hakan ba zai sa a kasa bambance mutanen biyu a ranar kiyama ba.
Dalili kuwa shi ne, ba dole ba ne Allah Ya mayar da waɗannan ƙwayoyin zuwa ga mutanen biyu kamar yadda suke a duniya.
Kayan jikin ɗan Adam suna ci gaba da sauyawa; abubuwa suna shiga jiki, wasu kuma suna fita daga jiki.
Misali, idan aka yanke wani ɓangare na itacen kujera aka yi amfani da shi wajen yin wani abu daban, ba za mu ce ainihin kujera ta koma wannan sabon abin ba. Abubuwan da aka yi amfani da su sun sauya matsayi, amma ainihin mallakar abin bai canza ba.
Haka ma idan wani ɓangare na kayan jikin mutum na farko ya shiga jikin mutum na biyu, hakan ba ya nufin cewa ainihin mutanen biyu sun gauraya ba.
Allah zai tashe kowane mutum da ainihin halinsa da siffarsa, ko da kuwa wasu kayan jikinsu sun yi ƙaura daga wannan jiki zuwa wancan a duniya.
Idan gaba ɗaya jikin mutum ya shiga jikin wani fa?
Wannan shi ne mafi wahalar zato, domin ana iya cewa idan gaba ɗaya jikin mutum ya shiga jikin wani, to ina iyakar bambancin mutanen biyu?
Amma wannan matsalar tana faruwa ne idan aka ɗauka cewa “mutum shi ne kawai tarin abubuwan da suka haɗa jikinsa.”
Misali, idan mutane biyu suka musanya tufafinsu gaba ɗaya, shin sun zama mutane daban? Tabbas a’a. Tufa mallakar mutum ce, amma ita ba mutum ba ce.
Haka jiki yake dangane da ruhin mutum. Jiki kayan aiki ne na zahiri, amma ba shi ne tushen ainihin kasancewar mutum ba.
Saboda haka, ko da a wannan zato na musamman aka ce duk kayan jikin mutum na farko sun shiga jikin mutum na biyu, hakan ba zai sa ainihin mutanen biyu su zama mutum guda ba.
A ranar kiyama, Allah zai ba kowane mutum jikin da ya dace da ainihin halinsa.
Saboda haka, batun ba wai Allah zai bincika biliyoyin ƙwayoyin jiki yana cewa “wannan ƙwayar ta wane ne?” ba ne. Allah Ya san mutum kansa, kuma zai tashe shi da ainihin halinsa.
Idan gangar jikin mumini da kafiri suka zama iri ɗaya fa?
A nan dole ne a bambanta tsakanin gangar jiki da mai wannan jikin.
Lada da azaba ba ana ba wani tsoka, ƙwayar jiki ko kwayar halitta ba. Ana ba mutum ne, wanda ya yi zaɓi, ya yi imani ko ya kafirta, kuma ya ɗauki alhakin ayyukansa.
Misali, idan mutane biyu suka ci abinci daga faranti guda, hakan ba yana nufin ayyukan ɗaya za a rubuta wa ɗayan ba.
Haka ma haɗuwar wani abu na jiki ba ya nufin halayen mutum, nufinsa da ayyukansa sun koma ga wani.
Idan wani abu daga jikin mumini ya shiga jikin wani mutum, imaninsa ba zai koma ga wannan mutumin ba. Haka kuma zunubin kafiri ba zai koma ga mumini ba.
Dalili kuwa shi ne, imani, kafirci, niyya da aiki suna da alaƙa da ruhi da halayen mutum, ba da wata ƙwayar jiki ba.
Kowane mutum zai ga sakamakon abin da ya aikata
Saboda haka, a ranar kiyama kowane mutum zai ga sakamakon zaɓinsa da ayyukansa.
Allah Maɗaukakin Sarki Ya ce:
«وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»
“Kuma mutum ba shi da komai face abin da ya yi ƙoƙari ya aikata.”
Saboda haka, ko da gangar jikin mutane biyu sun yi musayar wuri ko suka gauraya a duniya ta kowace hanya, wannan haɗuwar gangar jiki ba za ta taɓa kawo matsala ga adalcin Allah ba.
Ma’aunin lada da azaba shi ne mai aikata aikin, ba wai wace ƙwayar jiki ce take cikin jikinsa a lokacin mutuwa ba.
Kammalawa
Saboda haka, shakkun “Aakil da Ma'akul ” yana iya zama mai rikitarwa ne idan muka ɗauka cewa “mutum = tarin ƙwayoyin jikinsa kawai.”
Amma idan muka fahimci cewa ainihin mutum yana da alaƙa da ruhi, hali da kuma asalinsa na mutum, to sauyawar ko ma gaurayuwar gangar jiki daga wani mutum zuwa wani ba zai haifar da matsala ga tashin kiyama ko adalcin Allah ba.
Allah Ya san kowane mutum da ainihin halinsa, kuma a ranar kiyama kowa zai tashi domin ya fuskanci sakamakon imaninsa da ayyukansa.
Ra'ayinka